Thứ trưởng Bộ GDĐT Nguyễn Vinh Hiển và lãnh đạo các vụ, cục của Bộ GDĐT đã giải thích nguyên nhân và các vấn đề liên quan đến kỳ thi tốt nghiệp THPT năm nay cũng như năm tới.

Đã có kết quả chấm thẩm định đối với các tỉnh có đề nghị bộ xem xét lại việc chấm bài tự luận của các môn ngữ văn và địa lý chưa, thưa ông?

- Ông Nguyễn Vinh Hiển: Có 4 tỉnh vùng Đồng bằng sông Cửu Long (6% số đơn vị trong cả nước) đề nghị bộ xem xét lại việc chấm bài tự luận, trong đó Kiên Giang, An Giang, Đồng Tháp đề nghị xem xét việc chấm môn ngữ văn; Hậu Giang đề nghị xem xét việc chấm môn địa lý. Kết quả chấm thẩm định cho thấy, về cơ bản, quy trình chấm thi đảm bảo đúng quy chế, tuy nhiên việc vận dụng hướng dẫn chấm của giám khảo một số địa phương có phần cứng nhắc.

Cụ thể, đối với bài thi môn ngữ văn của tỉnh Đồng Tháp (do Bến Tre chấm) thì việc vận dụng biểu điểm ở câu 1 và câu 3 có biểu hiện chặt, trong số 229 bài chấm thẩm định có 36 bài (15,71%) có biểu hiện chấm chặt. Đối với bài thi môn ngữ văn của tỉnh Kiên Giang (do An Giang chấm), việc vận dụng biểu điểm của giám khảo ở câu 1 và câu 3 không thật đồng đều, trong số 216 bài chấm thẩm định có 31 bài (14,38%) có biểu hiện chấm chặt và 1 bài (0,46%) có biểu hiện chấm lỏng.

Đối với bài thi môn ngữ văn của tỉnh An Giang (do Vĩnh Long chấm), các giám khảo đã chấm chính xác, vận dụng đúng biểu điểm, trong số 217 bài chấm thẩm định chỉ có 11 bài (5,07%) có biểu hiện chấm chặt. Đối với bài thi môn địa lý của tỉnh Hậu Giang (do Bạc Liêu chấm), các giám khảo đã chấm chính xác, vận dụng đúng biểu điểm, trong số 225 bài chấm thẩm định chỉ có 2 bài (0,8%) có biểu hiện chấm chặt, 2 bài (0,8%) có biểu hiện chấm lỏng.

Theo kết quả chấm thẩm định của bộ thì số lượng bài thi có biểu hiện "chấm chặt" và "chấm lỏng" ở địa phương cao nhất cũng chỉ chiếm khoảng 15%. Vậy theo bộ nhận định, còn nguyên nhân nào dẫn đến việc kết quả thi môn văn ở các địa phương này quá thấp như thế?

- Bộ chưa phân tích nguyên nhân cụ thể. Đây mới chỉ là kết quả chấm thẩm định. Bộ sẽ mở rộng việc chấm thẩm định với cả các nơi khác để cùng rút kinh nghiệm.

Vậy có phải kỳ thi THPT tổ chức chưa tốt, nên bộ quyết định năm 2010 chưa tổ chức một kỳ thi quốc gia?

- Muốn tổ chức kỳ thi quốc gia phải phụ thuộc nhiều yếu tố khác nữa. Đó là căn cứ vào sự chuẩn bị chu đáo của bộ, của các trường ĐH, CĐ, các trường phổ thông, của học sinh và phụ huynh. Năm nay là năm đầu tiên tổ chức thi cụm, chấm chéo... đã thực hiện tốt, nhưng vẫn cần giải quyết tốt hơn; nên bộ chủ trương năm tới vẫn thi như năm nay.

Phó Thủ tướng - Bộ trưởng Nguyễn Thiện Nhân mới đây trả lời trước Quốc hội rằng, sau khi có kết quả thi tốt nghiệp THPT năm nay sẽ thảo luận kỹ trong toàn ngành, để xem đã chín muồi chưa để năm sau tổ chức một kỳ thi. Nhưng kỳ thi tốt nghiệp THPT vừa kết thúc, cũng chưa có một cuộc thảo luận nào mà bộ đã đưa ra quyết định chưa tổ chức thi "hai trong một" trong năm 2010. Sao lại quyết nhanh như vậy?

- Không phải là quyết định nhanh, vì đây là vấn đề đã được bộ xem xét suốt mấy năm vừa qua. Thêm nữa, căn cứ vào kết quả thi năm nay, nhưng cũng cần phải có thời gian để phân tích kỹ hơn việc tổ chức và kết quả thi, mà yêu cầu đòi hỏi bộ phải đưa ra quyết định có thi hay không trong tháng 7 này, nên chưa thể phân tích kết quả thi ngay được.

Ngoài ra, còn có một số nguyên nhân khác nữa như Quốc hội mới có nghị quyết về thực hiện đổi mới cơ chế tài chính trong ngành giáo dục, nên sẽ có rất nhiều việc phải triển khai ngay... Ngành không thể cùng một lúc làm quá nhiều việc, nên quyết định năm tới chưa tổ chức kỳ thi quốc gia.

Vẫn có ý kiến cho rằng, chỉ nên tổ chức một trong hai kỳ thi, hoặc là thi tốt nghiệp THPT, hoặc tuyển sinh ĐH, CĐ và xét tuyển đối với kỳ còn lại. Bộ có tiến hành điều tra xã hội học, lấy ý kiến rộng rãi về việc này không?

Ông Trần Văn Nghĩa - phó Cục trưởng Cục Khảo thí và Kiểm định chất lượng giáo dục: Để triển khai một kỳ thi quốc gia có nhiều vấn đề liên quan như hiệu quả của kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2009, sự đồng thuận của xã hội... Bộ sẽ có những giải pháp cụ thể, để khi triển khai đảm bảo được các điều kiện thực hiện, đạt được sự đồng thuận ngành và trong xã hội.